وبلاگ
واکسیناسیون مرغ بومی
واکسیناسیون مرغ بومی در صنعت پرورش مرغ از اهمیت بالایی برخوردار میباشد. زیرا این صنعت به تولید گوشت و تخممرغ برای مصرف عمومی میپردازد. واکسنهای مختلف برای مقابله با بیماریهای مختلف مرغ توسط شرکتهای داروسازی تولید میشوند و توسط تولیدکنندگان مرغ واکسینه میشوند.
دلایل اصلی اهمیت واکسیناسیون مرغ بومی
1.مدیریت سلامت جمعیت گله :
واکسیناسیون به کنترل شیوع بیماریها در مرغ ها کمک میکند و از انتقال بیماری به سایر اعضای گله جلوگیری میکند.
2.پیشگیری از بیماری:
با تزریق واکسنهای مناسب، مصونیت در برابر بیماریهای مهمی که ممکن است به سلامت مرغ ها آسیب برساند ایجاد میشود.
3.حفظ سلامت مرغ:
واکسیناسیون مرغ محلی به مرغ ها کمک میکند تا سیستم ایمنی خود را تقویت کنند . این موجب بهبود عملکرد تولیدی و بهبود وضعیت سلامت مرغ ها میشود.
4.به حداقل رساندن استفاده از آنتیبیوتیکها:
واکسیناسیون مرغ بومی میتواند به کاهش استفاده از آنتیبیوتیکها برای درمان بیماریها کمک کند.
5.کاهش انتقال به انسان:
بعضی از بیماریهای طیور میتوانند به انسان منتقل شوند. واکسناسیون مرغ ها انتقال این بیماریها به انسان را کاهش میدهد و از ابتلا انسانی جلوگیری میکند.
6.کاهش خسارات اقتصادی:
بیماریها در مرغ میتوانند به کاهش تولید تخممرغ، کاهش وزن مرغ، افزایش نرخ مرگ و میر، و … منجر شوند. واکسیناسیون مرغ های بومی به حفظ سلامت مرغ ها و کاهش خسارات اقتصادی کمک میکند.
7.بهبود عملکرد تولیدی:
واکسیناسیون مرغ محلی میتواند به افزایش عملکرد تولیدی مرغ یعنی تولید بیشتر تخم مرغ و گوشت کمک کند.
در نتیجه، واکسیناسیون مرغ بومی اهمیت بسیاری در صنعت پرورش مرغ و بهداشت عمومی دارد. این فرآیند باید توسط متخصصان دامپزشکی انجام شود. همچنین به دقت برنامهریزی شود تا اثرات مثبت خود را نشان دهد.
روش های استعمال واکسن برای طیور متفاوت است به عنوان مثال به صورت خوراکی ، تزریقی ، قطره های چشمی و … وجود دارد .
در ادامه با انواع روش استعمال واکسن آشنا میشویم.
روش های واکسیناسیون مرغ بومی
1.خوراکی:
در این روش به طور معمول واکسن مورد نظر با آب مخلوط شده و به طیور خورانده میشود . بهترین زمان استفاده از این روش در صبح زود است زیرا پرنده احساس تشنگی میکند.
2.تزریق:
از روشهای مرسوم استعمال واکسن تزریق در عضله سینه یا زیر بال مرغ است میزان و حجم تزریق بر اساس اعلام شرکت سازنده واکسن انجام میشود.
3.اسپری:
واکسن مورد نظر با آب مقطر رقیق شده و از فاصله 80 سانتی متری بر سر مرغ اسپری میشود.
4.قطره چشمی:
در این روش واکسن مورد نظر با آب مقطر رقیق شده و به صورت قطره چشمی در چشم مرغ چکانده میشود.
5.تلقیح در بال:
در این روش از سوزنهای دو شاخه استفاده میشود و به آرامی در پوست تلقیح میشود . این نکته حائض اهمیت است که واکسن از دهان و چشم مرغ دور باشد.
واکسیناسیون مرغ بومی به طور کلی از بروز بیماری جلوگیری نمیکند اما تاثیر مثبتی در مهار بیماری و کاهش مرگ و میر دارد .
واکسنهای مختلفی برای مرغ های بومی وجود دارد . هر کدام از واکسن ها به منظور پیشگیری از بیماری خاصی تولید شده اند. انتخاب نوع واکسن بستگی به نوع بیماریها و شرایط محیطی مرغداری دارد. در زیر به برخی از انواع واکسنهای مرغ بومی اشاره میکنیم.
انواع واکسن مرغ بومی
1. واکسن مارکز:
واکسن مارکز نوعی واکسن که برای پیشگیری از بیماری مارکز استفاده میشود. این بیماری یک بیماری عفونی و واگیردار است که توسط ویروس مارکز ایجاد میشود .این واکسن در دو نوع تزریقی و خوراکی وجود دارد.
هدف استفاده از این نوع واکسن کاهش خطر بروز علائم بالینی برای بالغ شدن جوجه های آلوده به ویروس مارکز در طول عمر آنهاست. در سن یک روزگی به صورت زیر جلدی به جوجه ها تزریق میشود.
2.واکسن برونشیت:
بیماری برونشیت یک بیماری ویروسی میباشد. که به سیستم تنفسی پرندگان آسیب میزند و منجر به کاهش عملکرد تخمگذاری آن میشود. وقتی این واکسن به پرنده تزریق میشود یا آن را میخورند، سیستم ایمنی پرنده به آنتیژنهای آن عادت میکند و مصونیت پرندگان در برابر این بیماری ایجاد میشود.
این واکسن در سن یک هفتگی و بین دو تا سه هفتگی به صورت قطره چشمی و یا در آب آشامیدنی برای مرغ بومی استفاده میشود.
3.واکسن گامبورو:
واکسن گامبورو برای پیشگیری از بیماری گامبورو در مرغ ها به صورت تزریقی استفاده میشود. هدف از تزریق آن تقویت سیستم ایمنی طیور در برابر این بیماری و همچنین خسارات اقتصادی ناشی از این بیماری را کاهش میدهد.
این واکسن در سن دو هفتگی به صورت محلول در آب آشامیدنی و یا قطره چشمی برای مرغ بومی استفاده میشود.
4.واکسن نیوکاسل:
بیماری نیوکاسل یک بیماری ویروسی خطرناک در مرغ است. واکسن نیوکاسل برای پیشگیری از این بیماری استفاده میشود. این بیماری برای مرغ بومی بسیار مخرب و باعث از بین رفتن طیور میشود.
واکسن نیوکاسل شامل آنتیژنهای ویروس نیوکاسل تضعیف شده است. وقتی این واکسن به پرندگان تزریق میشود یا آن را میخورند، سیستم ایمنی آنها به آنتیژنهای ویروس واکسن نیوکاسل عادت میکند و مصونیت در برابر بیماری نیوکاسل ایجاد میشود.
واکسن نیوکاسل در سن دو تا سه هفتگی به صورت محلول در آب و یا قطره چشمی استفاده میشود . در سن شیش هفتگی نوع روغنی این واکسن به صورت قطره چشمی و یا محلول در آب آشامیدنی استفاده میشود . همچنین در سن هفت هفتگی یا 48 روزگی واکسن دوگانه نیوکاسل همراه با آنفولانزا به صورت قطره چشمی و یا محلول در آب آشامیدنی مورد استفاده قرار میگیرد.
5.واکسن لاسونا :
واکسن لاسونا برای پیشگیری از بیماری لاسونا در پرندگان استفاده میشود . بیماری لاسونا علاوه بر مرغ محلی در پرندگان زینتی مانند قناری ، طوطی و … رخ میدهد .علائم آن تغییر در رفتار ، کاهش فعالیت ، تغییر رنگ در پرها و… می باشد.
این واکسن در سن سه هفتگی به صورت محلول در آب ، قطره چشمی و یا زیرجلدی و به صورت دوره ای تزریق میشود و نیاز است دوره های آن تجدید شود.
6.واکسن آنفولانزا:
آنفولانزا نوعی بیماری ویروسی است که میتواند مرغ ها و پرندگان دیگر را درگیر کند. این بیماری میتواند به سرعت منتشر و منجر به مرگ و میر در مرغ ها و همچنین میتواند به انسان منتقل شود. به منظور کنترل انتشار بیماری ، حفظ سلامت و کاهش خسارات اقتصادی، واکسنهای آنفلوانزا برای مرغ های پرورشی توصیه میشود.
همانطور که در بالا هم گفته شد در سن 48 روزگی واکسن دوگانه آنفولانزا و نیوکاسل به صورت قطره چشمی یا محلول در آب برای مرغ بومی استفاده میشود.
7.واکسن لارن کتراک :
این واکسن برای محافظت پرنده در برابر بیماری لارنژیت استفاده میشود . بیماری لارنژیت یک بیماری التهابی است که علل آن شامل عفونت ویروسی، باکتریایی و یا قارچی باشد. علایم این بیماری شامل تغییر صدا، سرفه و خروج ترشحات از حلق و دهان مرغ است .
واکسن لارن کتراک در صنعت پرورش مرغ برای کاهش خطر ابتلا به بیماری لارنژیت و کاهش خسارات اقتصادی استفاده میشود. در سن ۱۰ هفتگی، این واکسن به دو صورت قطره چشمی تزریق زیر بال برای مرغ بومی قابل استفاده می باشد.
8.واکسن سرخک :
بیماری سرخک نوعی بیماری ویروسی است. علائم بیماری سرخک مرغ شامل کاهش تعداد تخمگذاری، تولید تخمهایی با پوسته ی ناهموار یا تخمهایی بدون پوسته، تغییر رنگ و شکل تخمها، و افت تولید تخم با کیفیت باشد.
پیشگیری از انتشار این بیماری از طریق واکسیناسیون مرغ ها یکی از روشهای اصلی برای حفظ سلامت آنها و کنترل این بیماری در مرغداریها میباشد. در سن سه ماهگی مرغ ها این واکسن برای مرغ بومی قابل استفاده می باشد.
9.واکسن آنسفالومیلیت:
واکسن آنسفالومیلیت واکسنی است که برای پیشگیری از بیماری آنسفالومیلیت یا التهاب مغزی در پرندگان به ویژه در مرغ ها استفاده میشود. علائم این بیماری شامل : مشکلات تنفسی ، علائم عصبی و افت تخمگذاری است همچنین باعث مرگ و میر میشود. این واکسن از ویروس ضعیف شده نیوکاسل تشکیل شده .
واکسن آنسفالومیلیت در سن شانزده هفتگی به زیر بال مرغ ها تزریق میشود. در نتیجه تزریق این واکسن به پرندگان در برابر این بیماری محافظت میشوند.
10.واکسن طاعون:
طاعون یک بیماری بسیار خطرناک است که در صورت شدت آن به سرعت منجر به مرگ میشود.واکسن طاعون معمولا برای حفظ سلامت و کنترل شیوع بیماری در مناطق خاصی که با خطر طاعون روبه رو هستند توصیه میشود.
این نوع واکسن در روزهای اول تا چند هفتگی جوجه ها به عنوان واکسیناسیون اجباری تزریق میشود.
11.واکسن ماتوز:
بیماری ماتوز یک بیماری ویروسی خطرناک است که عامل آن ویروس مارک هیوبر است. این بیماری به سرعت انتقال پیدا میکند و عمدتا بر رشد و عملکرد مرغ ها تاثیر میگذارد.
علائم اصلی بیماری ماتوز شامل تشکیل تومورهای داخلی و خارجی، ضعف عضلات، و مشکلات عصبی است. واکسن ماتوز معمولا شامل ویروس تضعیف شده است که پس از تزریق مصونیت دربرابر این بیماری را ایجاد میکند. از آنجایی که این بیماری میتواند در صنعت پرورش مرغ منجر به خسارات جدی شود استفاده از آن جهت حفظ سلامت مرغ ها حیاتی می باشد.
زمان تزریق این واکسن بسته به نوع واکسن، شرایط محلی و نیاز مرغداری متفاوت است . عموما تزریق اولیه در سن یک یا دو هفتگی انجام میشود ، سپس واکسن های تکمیلی در دوره های بعدی به تدریج تزریق میشود.
12.واکسن هپاتیت:
واکسن هپاتیت برای پیشگیری از بیماری هپاتیت مورد استفاده قرار میگیرد.بیماری هپاتیت مرغ یک بیماری ویروسی است که به تخممرغ و گوشت مرغ آسیب می رساند و عوارض اقتصادی ایجاد می کند.این بیماری در هفته های اول به مرغ ها تزریق میشود تا به طور موثر از این بیماری پیشگیری کند.
13.واکسن آدنوویروس:
واکسن آدنوویروس شامل واکسن های مختلفی برای پیشگیری یا کنترل بیماری هایی که توسط این نوع ویروس ها ایجاد میشوند به مرغ ها تزریق میشود. علت بیماری هایی مانند مارک،گمپل،هیپرتروفی کبد آدنوویروس ها هستند.
زمان تزریق این نوع واکسن به شرایط محلی و نیاز های مرغداری بستگی دارد که معمولا در هفته های اول به جوجه های نوپرورده تزریق میشود.
واکسیناسیون مرغ ها در قفس یک عملیات مهم در صنعت پرورش مرغ است که به حفظ سلامت طیور، جلوگیری از شیوع بیماریهای ویروسی و همچنین کاهش خسارات وارده منجر میشود. در ادامه نحوه انجام واکسیناسیون مرغ در قفس را شرح میدهیم.
نحوه انجام واکسیناسیون
1.انتخاب واکسن:
ابتدا واکسن مناسب برای مرغ را انتخاب کنید .که معمولا براساس نوع بیماری و سن مرغ تعیین میشود .نوع و زمان واکسیناسیون به توصیه دامپزشکان و متخصصان طیور و همچنین نیازهای محلی بستگی دارد.
2.آماده سازی واکسن :
واکسنها باید به دقت آماده شوند. این شامل تخلیه واکسن از شیشه و مطالعه راهنمای استفاده از واکسن میشود.برای انجام واکسیناسیون در قفس ، لازم است واکسن به اندازه تعداد مرغ ها تهیه و آماده شود.
3.واکسیناسیون مرغ ها :
مرغ ها را به دقت و بر اساس دستورات واکسناسیون باید واکسن کنید. همچنین به میزان و روش توصیه شده توسط تولید کننده و دامپزشکان توجه ویژه ای داشته باشید.
4.مراقبت نگهداری و نظارت :
پس از واکسیناسیون به علت ضعیف شدن طیور تا مدت زمان معینی آنها را درون قفس نگهداری کنید. همچنین نیاز به توجه و نظارت بر مرغ ها دارید تا اطمینان حاصل شود که هر گونه عارضه پس از واکسیناسیون مانند:تورم ، تغییر در رفتار و … وجود ندارد.
5.ثبت واکسیناسیون :
به یاد داشته باشید که جزئیات واکسیناسیون هر دسته از طیور مانند نوع واکسن، تاریخ و نام تولیدکننده را ثبت کنید. این میتواند در واکسناسیون های آتی و نظارت بر وضعیت سلامت مرغ ها مفید باشد.
نکته ای که بسیار حائض اهمیت می باشد این است که انجام واکسیناسیون توسط افراد ماهر و آگاه از تکنیک های واکسیناسیون صورت بگیرد وهمچنین به راهنمایی های تولید کننده و مشورت با دامپزشکان متخصص توجه داشته باشید.
