پرورش دام یا طیور؟🐔🐄

پرورش دام یا طیور دغدغه کسانی هست که دوست دارن یک کسب و کار پرسود برای خودشون راه بندازن. اون‌ها دنبال ایده‌ای هستن که با سرمایه نسبتا پایین برپا بشه، سود خوبی داشته باشه و بشه آینده‌اش رو تضمین کرد. در نگاه اول به نظر میرسه دامپروری یا مرغداری هر دو این شرایط رو داشته باشن اما باید دقیق‌تر وارد موضوع بشیم. به همین خاطر در ادامه مزایا و معایب هر کدوم رو جداگانه فهرست میکنیم تا ببینیم آیا حدسمون اشتباه بوده یا نه؟

مزایا و معایب پرورش دام چیه؟

قبل از اینکه به موضوع اصلی بپردازیم، بهتره معنی دام رو بدونیم. به هر حیوان چهارپایی که وحشی نباشه دام میگن. حالا دام‌ها در دو دسته قرار میگیرن که به دسته اول سبک وزن میگن مثلا گوسفند، بز و مواردی که وزن کمتری دارن در این شاخه قرار میگیرن. مواردی مثل گاو و گاومیش که جثه عظیم‌تری دارن هم جزو دسته دوم محسوب میشن. از اونجا که بحث دام مفصله و موضوع اصلی صحبتمون نیست بیشتر واردش نمیشیم. الان فقط میخوایم ببینیم اگر بجای پرورش طیور، دام نگهداری کنیم، چه معایب و چه نقطه قوت‌هایی سر راهمون قرار داره؟

• مزایای پرورش دام

برای اینکه مقایسه دام و طیور کار راحت‌تری بشه، اول به چند مزیت دام اشاره میکنیم. از اونجا که بیشتر گاو و گوسفند مد نظرمون هست، فرضا در مورد اونها صحبت میکنیم.

اولین مزیت اینه فقط از گوشتشون کسب درآمد نمیکنین بلکه از پوست گاو که برای چرم استفاده میشه سود خواهید کرد حتی مدفوعشون هم به عنوان کود استفاده میشه و خریدار زیادی داره. ماده بعدی شیر هست و با این همه بازدهی که گاو و گوسفند دارن، میشه گفت سودآوری پرورش دام خیلی خوبه.

کمی هم در مورد مزایای گوسفند صحبت کنیم:

• گوسفند بدن قوی داره و در آب و هوای خشک میتونه خیلی خوب دوام بیاره. این نکته برای کسانی که ترس بیماری و تلف شدن حیوانات دارن بسیار ارزشمنده.
• اگه نگاهی به کشورهایی که اقتصاد خوبی دارن بندازین، میبینین گوسفند پرورش میدن. دلیلش چیه؟ گوسفند نسبت به دام‌های دیگه اشتهای خیلی زیادی نداره و با جیره کمتر هم به خوبی وزن میگیره هم سالم میمونه.
• فراورده‌های گوسفند طوریه که که در همه فصل‌های سال بدرد میخوره و مردم بهش نیاز دارن بنابراین درآمدتون همیشگیه. البته در مورد همه دام‌ها همینطوره.
• آخرین مزیت هم بسیار ارزشمنده و یکی از مهمترین سوالات کسانی هست که بین پرورش دام یا طیور دو دل هستن. دام خیلی سریع سرمایه رو برمیگردونه یعنی سریع بهتون درآمد میده. مثلا گوسفند رو سه ماهه که بشه میشه بفروشین.

• معایب پرورش دام

اگه بخوایم ریزبین بشیم و با حساسیت زیاد ایده پرورش دام رو قضاوت کنیم، چهار ایراد پیدا میشه که چندان بزرگ نیستن اما بالاخره برای اینکه بررسی دقیقی داشته باشیم باید بهشون اشاره کنیم:

• دام رو در هر محلی نمیشه نگهداری کرد و به خاطر بو، صدا و آلودگی بسیاری که داره قطعا مشکلاتی برای شما به همراه داره.
• برای پرورش دام نیاز به فضای بسیار بزرگی دارین و در فضای محدود امکان پرورش وجود نداره.
• در هر محلی گوسفند رو نگهداری میکنین، گرگ‌ها در کمین هستن و بخاطر جثه کوچیکی که نسبت به گاو داره راحت شکار میشه.
• اگه بخوایم گوسفند رو از نظر حساسیت بدنی با حیوانات دیگه مقایسه کنیم، احتمال مریض شدنشون بیشتر هست مثلا ممکنه به عوارض انگلی دچار بشن.
• برای تغذیه کردن و نگهداری ممکنه کار رو بدست یک چوپان بسپارین. تا حالا افراد کمی روی شغل چوپانی تمرکز کردن و سعی کردن در اون حرفه‌ای بشن بنابراین پیدا کردن یک چوپان کاربلد و سپردن سرمایه بهش ریسک داره و سخته.
• ایراد آخر هم مربوط به فروش و سود کردن از پشم دام‌هاست. البته این ایراد بسیار ریزبینانه‌ست و شاید کسی بفکر سود کردن از پشم دام‌ها نباشه. ازاونجا که این روزها بیشتر از رزین و الیاف مصنوعی استفاده میکنن، شاید کمتر کسی پیدا شه پشم طبیعی بکار ببره. البته این یک احتمال هست.

مزایا و معایب پرورش طیور چیه؟

برای بررسی پرورش دام یا طیور نباید به اینکه افراد زیادی به سمت کدوم گزینه رفتن قضاوت کنیم بلکه باید دقیقا ببینیم طیور چه معایب و مزایای داره و دام از چه لحاظ به نفع و سودمون عمل میکنه. در اینجا در مورد طیور صحبت میکنیم حتی به مزایا و معایب نحوه نگهداری هم اشاره خواهیم کرد.

• مزایای پرورش طیور

خوشبختانه پرورش طیور چندین مزیت ارزشمند داره که ناچیز و کوچک حساب کردنشون بی‌انصافیه!

• اولین و مهم ترین دغدغه کسانی که میخوان کسب و کار راه بندازن، هزینه‌هاست و میخوان ببینن در مسیر آیا باید هزینه زیادی تزریق کنن یا نه؟ خوشبختانه طیور دو ویژگی مهم دارن که هزینه‌هاتون رو کاهش میدن؛ اینکه میتونن از غذاهای محلی و طبیعی بخورن و اینطور نیست که اگه غذای مخصوص بهشون نرسونین بمیرن.

گاهی اوقات یک حیوان چون در برابر بیماری‌ها حساس هست، هر چقدر هم مصرف خوراک پایینی داشته باشه، با مرگش کاری میکنه کمتر سود کنین. خوشبختانه طیور اینطور نیستن یعنی هم مصرف غذاشون پایینه هم نیاز نیست ازشون ویژه مراقبت کنین همچنین داروهاشون قیمت خیلی زیادی ندارن.

• یکی از تفاوتهای هزینه‌های دام و طیور در اینجا کشف میشه…

طیور بخاطر جثه کوچکتری که دارن میتونن در فضای کوچکتر زندگی کنن و نیازی نیست یک فضای وسیع بخرین و سرمایه‌ای زیاد هم به مکان اختصاص بدین. حتی برای اینکه بیشتر از فضا بهینه استفاده کنین تجهیزات زیادی مخصوصشون ساخته شده. مثلا گروه آشیونه چندین مدل قفس مرغ تولید کرده که مزایای زیادی داره و در صفحه محصول همه رو توضیح دادیم اما مهم‌ترین ویژگی که الان بهش نیاز داریم، بهینه کردن فضا هست که قفس به بهترین نحو انجام میده.

یعنی چی؟ یعنی هر قفس چندین طبقه و بخش داره بنابراین حجم زیادی مرغ رو در یک فضای کم جا میده.

اگه طیور رو بخواین در فضای باز نگهدارین و نخواین از قفس استفاده کنین، ایده پرورش طیور در مقایسه با پرورش دام پیروز میشه چون با محیط سازگارتر هستن.

• در مورد تفاوت پرورش دام یا طیور باید به موضوع تکثیر کردنشون هم توجه کنیم.

میتونین با دستگاه جوجه کشی تعداد زیادی تخم رو در فضای کم همزمان پرورش بدین. در صورتی که در مورد دام نمیشه همچین کاری انجام داد.

برای مشاهده مقاله پرورش مرغ تخمگذار در قفس یا بستر کلیک کنید.

• معایب پرورش طیور

در مورد طیور میشه گفت باید حواستون به عوامل زیادی باشه چون با حیواناتی طرف هستیم که جثه کوچکتر و ضعیف تری نسبت به دام دارن. درادامه به این مراقبت‌ها اشاره میکنیم که میشه معایب محسوبشون کرد اما درکل بدونین ایراد کلی طیور حساسیتشون هست اما اگر حواستون باشه که درست مراقبت کرده و امکانات خوب تهیه کنین هیچوقت اتفاق نخواهند افتاد.

• اگه مرغ‌ها رو در بستر نگهداری کنین، ازونجا که باید بستر رو چند وقت یکبار عوض کنین، کارتون زمانبر هست. اگه به تعویض بستر اهمیت ندین و دیر به دیر انجامش بدین، آلودگی خیلی راحت بین تمام مرغ‌ها پخش میشه. اگه مرغها تخمگذار باشن که تخمها در مدفوع و کلی آلودگی دیگه مخلوط میشن حتی حین جمع آوری شاید بعضیاشون بشکنن.

این ایراد رفع شدنیه. مثلا گروه آشیونه فکری بحال این موضوع کرده و با تولید قفس مرغ این مشکلات برای همیشه رفع میشن. دلیلش اینه بخاطر طراحیش تخم مرغ اتوماتیک از آلودگیها جدا میشه و فضولات هم در سینی کودکش قرار میگیرن که با یک حرکت سینی رو تخلیه خواهید کرد.

• مسئله بعدی که باید فکری بحالش کنین تهویه هست و اگه نتونین راهی برای تهویه شدن هوا پیدا کنین، این موضوع به یکی از بزرگترین معایب طیور تبدیل میشه که به راحتی جانشون رو میگیره.

ماجرا چیه؟

برای طیور هوای تازه مهمه و وقتی مدام در بستر حرکت میکنن و ازونجا که حجم زیادی هم هستن، گرد و خاک زیادی بلند میشه بنابراین به راحتی جونشون به خطر میوفته.

ایراد بعدی که جونشون رو تهدید میکنه، حجم زیاد کود و پوشال درون سالن هست. حتما میدونین این مواد گاز تولید میکنن و سطح اکسیژن محیط رو پایین میارن. بنابراین اینجا تفاوت پرورش دام یا طیور به خوبی انجام شد.

• تمیز کردن آبخوریها و دانخوریها از واجباته و اگه سهل انگاری کنین هم بیماری شکل میگیره هم خیلی سریع بین تمام طیور پخش میشه. نکته اینجاست این ظروف چون ظریف تر هستن و تعدادشون هم زیادتره، تمیز کردنشون زمان و زحمت بیشتری میبره.

سود پرورش طیور خوبه یا نه؟ چه نوع طیور بهتره؟

اولین کاری که باید بکنین اینه بازار رو بررسی کرده و ببینین مردم بیشتر از گوشت و تخم کدوم طیور استفاده میکنن. در قدم دوم باید نگاهی به قیمت‌ها بندازین و از اونجا که قیمت تخم مرغ خیلی سریعتر بالا میره، سود بیشتری میکنین. بنابراین بلدرچین، کبک و قرقاول نسبت به مرغ اولویت بیشتری دارن. مرغ سود کمی نداره چون مثل بقیه طیور گوشتش رو هم میتونین بفروشین.

در اینجا یکی دیگه از تفاوت‌های پرورش دام یا طیور مشخص میشه و به یکی از نقطه قوت‌های طیور پی میبرین؛ اینکه میتونین با جوجه‌کشی کردن هم درآمد داشته باشین یا تخم نطفه‌دار روانه بازار کنین چون افراد زیادی بهش نیاز دارن.

در پرورش دام کدوم حیوان سود بیشتری داره؟

گاو و گوسفند گزینه‌های خوبی هستن و اگه بتونین تغذیه خوبی براشون فراهم کنین، سودتون بیشترم میشه. حالا موضوعی که مطرح میشه اینه کدوم مورد سریع‌تر بهتون سود میده و سرمایه‌تون رو برمیگردونه؟

گوسفند قطعا سریع‌تر از گاو رشد میکنه و آماده فروش میشه. گاو رو فقط در صورتی انتخاب کنین که براتون سوددهی کوتاه مدت مهم نیست.

ایده پرورش دام یا طیور سودآوره یا نه؟

در بخش‌های قبلی دام و طیور رو در قسمت‌های جداگانه بررسی کردیم و مزایا و معایب رو نام بردیم. اینطوری خیلی دقیق‌تر و ظریف‌تر به خوبی‌ها و بدی‌هاشون پی بردین و فرصت داشتین خودتون شخصا سبک سنگین کنین و ببینن کدوم رو میپسندین. حالا میخوایم درباره مزایا و معایب مشترک پرورش دام یا طیور صحبت کنیم تا یک برداشت کلی داشته باشیم.

• سرعت رشد بالا

اولین مزیت مشترک که برای همه پرورش دهندگان مهم هست و دوست دارن در موردش بدونن، سرعت رشد هست که در هر دو بسیار خوبه. بنابراین در مجموع در هر دو نسبتا سریع سود میکنین. در بعضی موقعیت‌ها حتی سریعتر از اونچه فکر کنین درآمد زایی شروع میشه مثلا شیردهی دام و تخمگذاری طیور شروع میشه. اگه تعداد زیادی پرورش داده باشین، میتونین با فروش گله‌ای یا گوشتشون حجم پول زیادی دریافت کنین. در کل دستتون بازه از هر طریقی دوست دارین سود کنین.

• کنترل راحت

در ایده پرورش دام یا طیور دغدغه اصلی فقط فروش و کسب درآمد نیست بلکه باید ببینیم مدیریت کردنشون کار سختیه یا آسون؟

هر کاری اصولی داره و در مورد پرورش حیوانات هم باید برای نتیجه خوب قوانینی رو رعایت کنین؛ مثلا دمای سالن رو کنترل کرده و حواستون بهش باشه، محیط رو رطوبتی کنین البته نه خیلی زیاد نه خیلی کم، تغذیه باکیفیت بدین و فاکتورهای دیگه که اجرا کردنشون الزامیه. در مورد تغذیه چندین مقاله مهم داریم مثلا موضوع یکی از اون‌ها بهترین غذای مرغ و تغذیه مناسب مرغ تخمگذار است. این مطالب رو با دقت بخونین و به همه عمل کنین. موضوع مهمی که داشتیم در موردش صحبت میکردیم اینه خیلی راحت میتونین کیفیت گوشت و تخم و حتی بازدهی رو مدیریت کنین. بعد از خوندن مقالات آشیونه متوجه میشین راهکارها اصلا سخت نیستن و با کارهای ساده میتونین روی کیفیت خروجی تاثیر بذارین.

• بدن قوی و سلامت پایدار

در پرورش دام یا طیور همون ابتدای راه با واکسن‌ها بدنشون رو ایمن میکنین. در طول مسیر خیلی کم بیمار میشن و اگر بشن هم احتمال سلامتی دوباره بسیار زیاده. پس میشه گفت تلفات در طیور و دام کمه و نقطه قوت مشترکشون همینه.

• سوددهی سریع

یکی از دلایلی که بیشتر افراد دوست دارن روی پرورش طیور و دام کار کنن، اینه که میدونن بعد از مدت کوتاهی درآمدزاییشون شروع میشه. دلیلش اینه هم سریع رشد میکنن هم سریع تولید محصولاتشون مثل شیر و تخم شروع میشه.

پرورش دام یا طیور چه ایرادی داره؟

حالا که در مورد مزایا صحبت کردیم، لازمه از معایب هم باخبر باشین. سه ایراد سر راهتون قرار داره و اولیش اینه قیمت ثابت نیست و مدام تغییر میکنه. این ایراد فقط مشکل کسب و کار دام و طیور نیست بلکه چالشیه که همه کسب و کارها رو درگیر کرده.

چالش بعدی که بهتره بهش چالش بگیم تا ایراد اینه باید برای خرید دام و طیور سالم و قوی زمان بذارین و فروشنده مطمئن پیدا کنین. البته نیمی از مسیر دست خودتون هست و بعد از خرید اگه تغذیه مناسب فراهم کنین، بدن دام و طیور قوی میشه و بازدهی بالا میره.

سومین چالش اینه کشتارگاه صنعتی کم پیدا میشه و بیشتر کشتارگاه‌ها کارشون رو بصورت نیمه صنعتی یا کاملا سنتی انجام میدن. این روی عرضه گوشت تاثیر منفی میذاره.

هزینه پرورش دام بیشتره یا پرورش طیور؟

در این بخش میخوایم یک بررسی تخصصی و حرفه‌ای داشته باشیم که شدیدا برای تصمیم گیری به اطلاعاتش نیاز دارین پس با دقت آماده خوندن بشین.

• مقایسه ضریب تبدیل غذایی

سوال مهم اینه طیور و دام هر کدوم چه مقدار از غذایی که میخورن رو به گوشت تبدیل میکنن؟

 به این میگن ضریب تبدیل غذایی و حقیقت اینه گاو ضریب پایین‌تری داره. مرغ دو تا دو و نیم کیلو خوراک که مصرف میکنه، یک کیلو گوشت به بدنش اضافه میشه اما گاو برای یک کیلو وزن گرفتن باید غذای خیلی بیشتری مصرف کنه یعنی چیزی حدود هشت کیلوگرم خوراک! این خیلی زیاده!

آیا راه حلی هست هزینه خوراک رو کم کرد؟ دامدار باید چکار کنه؟

دامدار در یک صورت میتونه این مشکل رو حل و مدیریت کنه؛ اینکه بیاد و یک زمین یا مرتع رو کشت و کار کنه تا دیگه خوراک نخره. اگه اینکار انجام نشه، اصلا بصرفه نیست و بهتره روی پرورش طیور تمرکز کنه.

یکی از مزیت‌های دیگه مرغ در زمینه مصرف خوراک اینه مرغ نمیتونه خیلی قوی مزه‌ها و بوها رو درک کنه برای همین روی خوراکیهایی که میخوره حساس نیست و میتونین با هر جیره‌ای که دوست دارین رشدش بدین. در اینجا به مهمترین تفاوت هزینه‌ای پرورش دام یا طیور پی بردین.

• مقایسه سرعت رشد

برتری پرورش طیور در این بخش بیشتر مشخص میشه. فرض کنین یک جوجه گوشتی یک روزه خریدین که ۴۰ گرم وزن داره. بعد از اینکه دو ماه گذشت، ۴۰ گرم تبدیل به حدود ۳ کیلو شده که رشد خوبیه. با این روند شما در طول یک سال میتونین ۴ الی ۵ بار جوجه گوشتی آماده کشتار بفروشین اما گاو خیلی سرعتش پایین تره. فرض کنین یک گوساله پرواری دارین که ۲۰۰ کیلو وزن داره. ۹ ماه طول میکشه تا پروار بشه و در این مدت مقدار خیلی زیادی غذا خورده. در نهایت یک گاو ۴۷۰ کیلویی تحویل میگیرین. بنابراین در یک سال دو مرتبه میتونین گاو آماده فروش داشته باشین. تازه فرض رو بر ۶ ماه گرفتیم.

• مقایسه درصد لاشه

در این زمینه مرغ حدود ۷۵ درصد نتیجه داره اما درصد لاشه در گاو ۲۰ درصد کاهش داره و در ۵۵ درصد توقف میکنه.

• مقایسه فضای نگهداری

پرورش دام یا طیور در فضای نگهداری هم با هم اختلاف دارن و در این رقابت طیور پیروز میشه. در هر متر مربع میتونین به راحتی ۱۵ مرغ نگهداری کنین و در میزان گوشت و سودی که بدست میارین اگه یک محاسبه کوچک بکنین، متوجه میشین ۳۶ کیلوگرم گوشت بدست آوردین. حالا حساب کنین هر گاو با میزان سود کمتری که داره چه مقدار فضای بیشتری رو به خودش اختصاص میده!

• مقایسه سختی یا آسانی پرورش

از اونجا که سالن‌هایی که برای نگهداری مرغ برپا میکنیم باید سربسته باشن، میتونیم خیلی راحت‌تر شرایط جوی اون رو تغییر بدیم و روش تسلط داریم. یعنی میتونین با نصب تجهیزات مختلف میزان رطوبت هوا رو کم و زیاد کنین، هوا رو تهویه کنین همچنین دمای هوا رو به راحتی گرم و سرد کنین. همه اینها بخاطر سربسته بودن سالن مرغداری هست.

• مقایسه سرعت بازگشت سرمایه

برتری پرورش دام یا طیور از نظر سرعت سوددهی نیاز به بررسی نداره و خیلی واضحه! چه مرغ تخمگذار بخواین پرورش بدین چه بخواین روی مرغ گوشتی یا هر نوع طیور دیگه کار کنین، خیلی سریع رشد میکنن و درآمدتون شروع میشه در صورتی که گاو اختلاف داره اون هم نه اختلاف معمولی بلکه خیلی زیاد!

برای بالغ شدن گوساله و آماده فروش شدنش باید ۹ ماه صبر کنین و اگه بخواین اون رو به یک گاو شیری تبدیل کرده و ازین راه سود کنین، چند سال فرصت لازمه. در واقع اگه میبینین بیشتر افراد به برپایی سالن پرورش طیور رو آوردن و کمتر کسی روی پرورش دام تمرکز کرده یکی از دلایلیش اینه .

کلام آخر

موضوع این مقاله پرورش دام یا طیور بود که کدوم بهتره و هم سود بیشتری میده هم ضرر کمتری داره. برای اینکه یک بررسی دقیق داشته باشیم و ریزبین‌تر به مسئله نگاه کنیم، دام و طیور رو در دو بخش جدا نقد کردیم و در مورد مزایا و معایب صحبت کردیم. در ادامه هم به ایرادات و نقطه قوت‌های مشترک اشاره کردیم. برای کامل شدن بررسی اگر تجربه دارین در قسمت کامنت‌ها این بررسی رو کامل کنین و مثال‌هایی بزنین.