پرورش جوجه یک روزه🐣
پرورش جوجه یک روزه اولین مرحلهایه که پرورش دهندگان شروع میکنن. اهمیت نداره میخواین روی تولید مرغ گوشتی کار کنین یا دوست دارین با پرورش مرغ تخمگذار با فروش تخم به درآمد برسین، در هر صورت بازم باید پرورش جوجه یکروزه رو یاد بگیرین. راهنماییهای این مقاله بین همه طیور مشترک هست که آگاهیهای مهمی براتون داره؛ مثلا بهتون یاد میده پرندگان چه نیازهایی دارن، در چه صورت مرگ میرشون کم میشه، بهتره چه محیطی براشون فراهم کنین و کلی نکته دیگه که خیلی مفصل در موردشون صحبت خواهیم کرد.
چرا باید تمام پرورش دهندگان به اصول پرورش جوجه یک روزه مسلط باشن؟ خوندن این مقاله چه کمکی بهتون میکنه؟
جوجههای بلدرچین، مرغ و کبک به خودی خود باکیفیت از آب درنمیان و بستگی به شما داره در دوران جوجه بودنشون باهاشون چطور رفتار کرده باشین. اگه دیدین پرورش دهندهای طیور بسیار سرحال، درشت و سالم با بازدهی خوب داره، خوش شانس نیست بلکه از همون ابتدا کار رو اصولی انجام داده. اصول چیه؟ در ادامه در مورد همین صحبت خواهیم کرد.
مرحله 1: چرا انتخاب نژاد مهمه؟
نژادهای خوب زیادی وجود دارن اما باید بینین هدفتون چیه و میخواین از چه طریق درآمد داشته باشین؟ با فروش گوشت یا تخم مرغ؟ شاید هم بخواین مرغهای زینتی نگهداری کنین. حقیقت اینه هر کدوم از نژادها با بقیه فرق دارن مثلا سرعت وزن گیریشون فرق میکنه، بعضیهاشون نسبت به خوراکی که میخورن بازدهی زیادی دارن، کیفیت گوشت همه یکسان نیست و پای کلی تفاوت دیگه در میونه. اگه از بیمار شدن طیور میترسین و روی این موضوع حساسین، لازمه بدونین تمام طیور به یک اندازه به بیماریها حساس نیستن و باید دست روی نژادی بذارین که مقاومتره.
بریم سراغ مثال زدن…
-
بهترین نژاد برای پرورش جوجه گوشتی چیه؟
اولین اصل در پرورش جوجه یک روزه اینه از همون ابتدا نژاد درست انتخاب کنین تا وقت و هزینهتون هدر نره. پیشنهاد میکنیم حتما جوجه گوشتی راس انتخاب کنین چون چند تا دلیل مهم داریم که هر پرورش دهندهای رو به سود بالا میرسونه. راس بخاطر همین نقطه قوتها در سطح جهان بسیار محبوب هست و افراد زیادی انتخابش میکنن.
جوجه راس از نظر فیزیکی چندتا ویژگی داره مثلا سینهاش کوچک نیست بلکه عریضه، پاهاش هم ضعیف نیست بلکه قدرت زیادی داره. البته برای تصمیم گیری این نکته رو هم درنظر داشته باشین که خوراک زیادی مصرف میکنه. خصوصیت بعدی بسیار مورد علاقهتون هست! اینکه در مدت کم خیلی رشد میکنه و از بازدهی زیادش بسیار راضی خواهید بود. دلیلش آخر که باعث شده پرورش دهندگان حرفهای به نژاد راس بسیار علاقهمند بشن، اینه بدنش خیلی خوب به آب و هوای ایران واکنش نشون میده و میتونه در سلامت و بازدهی کامل زندگی کنه.
گزینه بعدی نژاد کاب هست که با انتخابش از چند طریق سود میکنین؛ اینکه سرعت وزن گرفنتش بسیار بالاست طوری که تا 42 روزگی حدود 2700 کیلوگرم سنگین میشه، بدنش طوریه که چربی خیلی کمی تولید میکنه همچنین برای کسانی خوبه که میخوان هزینه خوراک کمتری بپردازند چون پروتئین کمتری میخوره.
-
بهترین نژاد برای پرورش جوجه تخمگذار چیه؟
مرغ لگهورن که بهش لگرن هم میگن گزینه خوبیه و برای موفق شدن در زمینه پرورش جوجه یک روزه باید از خصوصیاتش باخبر باشین. مثلا مرغ آرامی نیست بلکه پرخاشگری میکنه. سال 1900 اولین بار بود که بوجود اومد و پرورش دهندگان سریع به مفید بونش پی بردن چون در طول یکسال میتونه تا 320 تخم تحویلتون بده که عدد خیلی خوبیه! البته اگه میخواین روی تکثیرش کار کنین، بدونین خیلی کم پیش میاد کرچ بشه اما این ویژگی نباید نا امیدتون کنه. در واقع نباید روی جوجه کشی طبیعی حساب کنین بلکه باید ماشین جوجه کشی صنعتی تهیه کرده و خودتون دست بکار بشین. راستی در مورد آب و هوا هم بیشتر در هوای متعادل دوام میاره.
برای موفق شدن در پرورش جوجه یکروزه یک راه دیگه دارین اینکه مرغ اصلاح نژاد شده بخرین. اگه اصطلاح مرغ دستکاری شده ژنتیکی هم شنیدین منظور همینه. علمی بنام مهندسی ژنتیکی وجود داره که در ژنتیک دست میبره و یک سری تغییرات انجام میده. چرا؟ برای اینکه پرنده در تولید تخم مرغ قدرتمندتر بشه و یا بیشتر وزن بگیره تا تولید گوشت بیشتری داشته باشین.
-
بهترین نژاد برای پرورش جوجه زینتی چیه؟
سراغ نژادهای سیلکی، کوتوله یا لهستانی برین که فوق العاده هستن. فقط اینکه برای شناسایی درست باید ویژگیهاشون رو بشناسین.
-
مرغ ابریشمی
اگه مرغ ابریشمی چینی شنیدین منظور همین نژاده. دلیلش اینه اولین بار در کشور چین متولد شده و بعد به کشورهای دیگه راه پیدا کرده. پرهای این پرنده بسیار زیبا هست چون شبیه پر نیست بلکه اونقدر تارهای باریک داره که عین پشمه! برای همین همیشه حالت پف کرده داره که خیلی ظاهرشو زیبا کرده. چرا اینجوریه؟ چون ساقه نداره که زبر و ایستاده باشه!
از دیگر خصوصیات فیزیکیش اینه 5 انگشت داره و خیلی کم پیش میاد نژادی اینجوری باشه. جالبه بدونین پرهاش رو که کنار بزنین، پوستش شبیه مرغهای معمولی نیست و سیاه رنگه حتی استخوانش هم همین رنگه. گوشتش هم بجای سفید یا صورتی بودن مشکیه! همه این ویژگیها باعث شده افرادی که هدفشون پرورش جوجه یک روزه زینتی هست، مرغ ابریشمی رو اولویت قرار بدن.
آیا این پرنده تنها گزینهتون هست؟ خیر! بینهایت گزینه دیگه دارین که در ادامه به بهترینها اشاره میکنیم.
-
لهستانی
زمانی که بسیاری از نژادهای مرغ و خروس امروزی بوجود نیامده بودند، نژاد لهستانی وجود داشت و برای اولین بار در هلند دیده شد که به عنوان مرغ تخمگذار از آن استفاده میکردن اما امروز یک گونه زینتی محسوب میشه.
بریم سراغ خصوصیات ظاهری…
لهستانی یکی از گونههاییه که کاکل داره و روی سرش پرهایی روییده که قدشون بسیار بلند هست طوری که تا روی صورت میاد. پس اگه قصد خرید نژاد لهستانی دارین باید حواستون باشه چند وقت یکبار پرهای سر رو کوتاه کنین تا جلوی دید رو نگیره و مشکل ساز نشه. درمورد رنگ هم علاوه بر چشمهاش، تاج و ریش هم به رنگ قرمز زیبا دراومدن. یک ترفند برای تشخیص جنسیت اینه اگه بدنبال مرغ لهستانی میگردین، مواردی رو جدا کنین که بدن کوچکتری دارن، تاج و ریش و دمشون هم ظریفتر و کوتاهتره.
-
سایر نژادها
برای پرورش جوجه یکروزه زینتی محدود به دو نژاد بالا نیستین بلکه دستتون بازه از نژاد کوتوله، ایام سمانی، فونیکس، برهما، کوشین و سبرایت استفاده کنین. تمام این موارد جزو برترینها هستند و نسبت به نژادهای دیگه خصوصیات بهتر و سودآورتری دارن اما یادتون باشه ویژگیهای هرکدوم با هم فرق میکنه پس حتما مفصل در موردشون تحقیق کنین.
مرحله 2: محل نگهداری چه ویژگیهایی داشته باشه؟
در مورد محل نگهداری باید به چند موضوع توجه کرد:
آیا مهمه کف سالن از چه چیز تشکیل شده باشه یا نه؟
دمای هوا چقدر باشه؟
نور مهمه؟ سالن رو به چه میزان روشن کنیم؟
چطور هوا رو تهویه کنیم؟
-
سالن پرورش
اول اینکه کف سالن نباید خالی باشه یعنی نباید بذارین جوجهها روی سیمان یا بلاستر راه برن به دو دلیل؛ اونها مدام در حال مدفوع کردن هستن و سیمان و بلاستر نمیتونن رطوبت رو به خودشون بکشن برای همین مشکل ساز میشه. دلیل دوم اینه یادتون نره داریم در مورد پرورش جوجه یکروزه صحبت میکنیم؛ جوجههای کم سن که هنوز هیچ پری ندارن پس نمیتونن خودشون رو گرم کنن. بهترین کار اینه تمام کف سالن رو با بهترین گزینههایی که تو ذهنتون هست عایق کنین مثلا پوشال خیلی خوبه.
اگه نمیدونین به هر قطعه جوجه چه مقدار فضا تعلق بدین، در هر متر مربع میتونین نزدیک به 8 قطعه نگهداری کنین حتی تا 10 قطعه هم مجازه. این فضا مخصوص دوران جوجه بودنشون نیست بلکه تا 50 روز دیگه که کامل رشد کردن بسه. لازمه در مورد وسعت فضای اطراف سالن هم صحبت کنیم چون مرغها موجودات حساسی هستن و به تمیز و استریل بودن فضاشون باید اهمیت بدین. سعی کنین سالن رو در فاصله 500 متری بنا کنین یعنی تا شعاع 500 متر هیچ ساختمان مسکونی دیگهای نباشه. با رعایت همین نکات ریز ریسک کار رو پایین آوردین.
-
خانه
هرکس در خانه میخواد به پرورش جوجه یک روزه انجام بده، قطعا فضای محدودی داره به همین خاطر به قفس جوجه یکروزه نیاز دارین. این یکی از محصولات مجموعه آشیونه هست که طبق نیازهایی که در طول پرورش بهش برخورد میکنین ساخته شده. برای مثال یکی از ویژگیهاش به محدودیت فضای خانه ربط داره و طوری طراحی شده که در فضای کم میتونین حجم جوجه بیشتری نگهداری کنین.
حالا بریم سراغ اصول کار یعنی در انواع فضا با متراژهای مختلف مجاز به نگهداری چه تعداد جوجه هستین؟ ازین فرمول پیروی کنین؛ هر 100 متر برای 1000 قطعه جوجه عالیه. فضا باید سقف داشته باشه و 2 هواکش میتونن به خوبی هوا رو رد بدل کنن پس یدونه کافی نیست. احتمالا براتون سوال شده هواکشها ابعاد مختلفی دارن و منظور ما 2 هواکش چه اندازهای هست؟! هواکشی در حد 40 سانتی متر تهیه کنین و در ارتفاع 5 متری نصبش کنین. در ضمن به هیتر هم نیاز دارین.
حالا که وارد جزییات شدیم بهتره به تعداد آبخوری و دانخوری اشاره کنیم. اگه میخواین هزینههاتون پایین بیاد و براتون مهمه تا جایی که ممکنه سرمایه کمتری خرج کنین، کارتون با 20 عدد آبخوری و 20 عدد دانخوری راه میوفته و به همه جوجهها غذا میرسه. اگه میتونین تعداد بیشتری در سالن قرار بدین چه بهتر!
برای نکته آخر هم بهتره به خشک بودن و قابل شست و شو بودن محیط اشاره کنیم. چه قصد دارین پرورش جوجه یک روزه رو در خانه راه اندازی کرده و از قفس استفاده کنین چه سالن برپا کنین، هوای محیط باید رطوبت کافی داشته باشه همچنین مدام استریل بشه برای همینه که از همون ابتدا دنبال فضای قابل شست و شو و خشک باشین.
مرحله 3: خرید جوجه سالم
قبل از خرید جوجه در مورد چند نکته تحقیق کنین و بعد از اینکه خواستهتون دقیق مشخص شد، به سراغ مراکز معتبر برین. وقتی به مرکز فروش مراجعه کردین، ازشون در مورد خوراکی که جوجهها میخورن و اینکه چقدر رشد میکنن یا چقدر تخم تحویلتون میدن سوال کنین. در مورد اینکه هدفتون چه مقدار رشد و تولید چه مقدار تخم هست هم فکر کنین. سوال دومی که از مرکز باید بپرسین اینه کدوم نژادها با آب و هوای منطقهای که میخواین سالن در اون برپا کنین سازگار هستن. همچنین بهتره اونها رو با چه تجهیزاتی به اونجا منتقل کنین.
حالا میرسیم به سوال اصلی که نسبت به اطلاعاتی که دادیم مهم تره: از کجا بفهمیم کدوم مرکز فروش جوجه معتبره؟ محل جوجهریزی که ازش قراره خرید کنین باید یک ویژگی مهم داشته باشه اینکه اسمش ثبت شده و مجوز فعالیت داشته باشه. به هیچ عنوان از مراکز بدون مجوز خرید نکنین که پولتون هدر رفته و هیچ تضمینی برای سالم موندن جوجهها نخواهد بود. رعایت کردن تمام این نکات ریز باعث میشه دوره پرورش جوجه یک روزه موفق و لذتبخشی رو بگذرونین.
فرض کنین یک مرکز پیدا کردین، چطور بفهمین جوجههاشون سالمن؟
جوجه سالم چند ویژگی داره:
- گیج نیست و مدام ازین طرف به اون طرف میپره.
- پرهای شفاف داره، هیچ اثری از آلودگی روی اونها نیست و خیلی درخشان هست.
- مقعدش رو حتما چک کنین که باید تمیز باشه. این تمیز بودن درمورد منقار هم صدق میکنه.
مرحله 4: تجهیزات ضروری
فرض کنین خواستههاتون رو مشخص کردین، میزان تولیدی که میخواستین رو نوشتین، متوجه شدین چه نژادی میخواین و یک مرکز معتبر برای خرید پیدا کردین. حالا باید چکار کرد؟ چه ابزارها و تجهیزاتی برای نگهداری جوجهها و برپایی سالن میخواین؟
-
قفس یا سالن مناسب
اگه برای پرورش جوجه یک روزه قفس انتخاب کردین، کار زیادی لازم نیست انجام بدین چون طراحیشون آماده هست. برای اطلاعات بیشتر از ظرفیت و جزییات دیگه به صفحه محصول قفس جوجه یک روزه مراجعه کنین.
یک سری اصول برای برپا کردن سالن وجود داره که باید ازش پیروی کنین. برای مثال زمینی که درنظر گرفتین نباید از امکانات خیلی پرت باشه یا طوری باشه که به سختی میشه بهش دسترسی داشت. در قدم بعدی باید به اداره جهاد کشاورزی مراجعه کنید و یک مجوز بگیرید. اونها یک سری اصول بهتون میگن که همه رو اجرا کنین.
در قدم بعدی باید برای مرطوب کردن فضا برنامه ریزی کنین. در پرورش مرغ بسیار مهم هست هوا خشک و غبار آلود نباشه بلکه هوایی تدارک ببینین که به اندازه 70 درصد رطوبت دراختیار جوجهها قرار میده.
-
لامپ مادر مصنوعی یا سیستم گرمایش
یکی از امکاناتی که برای پرورش جوجه یکروزه باید تهیه کنین، وسیلهای هست که بهش میگن لامپ مادر مصنوعی و کاربردش اینه برق شهری تک فاز رو دریافت کرده و انرژیش رو به گرما تبدیل میکنه اونم نه یک دمای معمولی بلکه گرمایی که از جنس امواج مادون قرمز هست. چرا لازمه همچین ابزاری داشته باشین؟ جوجهها به گرما نیاز دارن و همیشه آفتاب در اختیار نیست. نقطه قوت دیگه اینه مادون قرمز هیچ تاثیر منفی روی جوجهها نمیذاره و هیچ نگران نباشین. اونها همیشه خیلی خوب نفس خواهند کشید و درگیر حساسیت نمیشن.
دیگه از چه سیستمهای گرمایشی میتونین استفاده کنین؟
اگه بخوایم روشهای سنتی گرم کردن سالن رو بررسی کنیم، از دو سیستم گرمایشی میشه استفاده کرد که به یکیش میگن مرکزی و دومی رو با اسم غیرمرکزی یا موضعی میشناسن. نوع مرکزی اینجوریه که یک منبع کلی برای سالن محسوب میشه و سعی میکنه گرما رو تا همه جای سالن برسونه. اگه در منطقهای هستین که بیشتر روزها گرم یا معتدله، میتونین ازش استفاده کنین وگرنه برای مناطق سرد ایده خوبی نیست.
معمولا کسانی که تازه پرورش جوجه یک روزه شروع کردن و هنوز 14 روز از شروعشون نگذشته، از سیستم موضعی استفاده میکنن. ایده سوم اینه سیستم مرکزی و موضعی رو همزمان با هم بکار ببرین اینجوری بهتره.
آیا روشی هست که کم هزینهتر و مفیدتر باشه؟
بله. کشورهای پیشرفته روش های سنتی رو کنار گذاشتن و از ایدهای مدرن به اسم گرمایشی تابشی استفاده میکنن. اگه کمی تحقیق کنین و تاثیر این سیستم رو بخونین، متوجه میشین علم ثابت کرده این شیوه سرعت رشد رو افزایش میده. نقطه قوت آخر اینکه مقرون بصرفهتر هست.
-
دانخوری و آبخوری تمیز
قفس جوجه به دانخوری و آب خوری با جنس و طراحی عالی مجهزه و نیاز به توضیحی نداره. آبخوری و دانخوری که میخواین تهیه کنین باید طوری طراحی شده باشه که جوجه به راحتی بتونه ازش غذا برداره و تعدادشم طوری باشه که جوجهها برای غذا دعوا نکنن. اینجوری مرگ و میر کم میشه. ویژگی بعدی اینه بشه به راحتی تمیزش کرد.
-
خوراک مخصوص شروع رشد
مهمترین نکتهای که در زمینه پرورش جوجه یک روزه باید در مورد تغذیه رعایت کنین و ندونستنش باعث عفونت جوجهها میشه اینه به محض متولد شدن تا 1 روز نباید بهشون هیچی بدین. چرا؟ محتویات کیسه زرده هنوز در بدن موجوده و جوجه ازش استفاده میکنه.
بعد 24 ساعت چه غذایی بدیم؟
باید برین فروشگاههای فروش محصولات طیور و بگین خوراک استارتر میخواین. استارتر اسم یک جیره غذایی هست که برای جوجههای تازه متولد شده ساخته شده و ارزش غذایی بالایی داره. جوجه هر بار که از استارتر میخوره، مقدار زیادی پروتئین و کلسیم و کلی ماده مفید دیگه وارد بدنش میکنه.
آیا میتونیم غذای خانگی بهشون بدیم؟
بله اما نه هر چیزی! برای مثال پودر سویا و ذرت همچنین گندم مجاز هستن. پودر نان خشک هم گزینه خوبیه و ضرری نداره. اگه خواستین تغذیهشون پربار بشه و حسابی بهشون برسین، پودر تخم مرغ آب پز تهیه کنین.
-
ضد عفونی کنندهها
اگه هیچوقت سمت پرورش جوجه یک روزه نرفتین چون از مرگ و میر میترسین، لازمه بدونین احتمال تلفات وقتی بالا میره که اصول رو زیر پا بذارین. فرض کنین سالن رو فراهم کردین و جوجهها آماده ورود هستن، باید 15 روز قبل از ورود تمام سالن رو ضد عفونی میکردین. لازمه یادآوری کنیم منظور از ضد عفونی این نیست سالن رو آب بگیرین و با شوینده تمیز کنین بلکه باید از مواد خاص استفاده کنین.
مرحله 5: مراقبتهای اولیه
برای مراقبتهای اولیه سه نکته مهم هست که فهرستشون کردیم که یک موردش مربوط به دما هست و دو موردش به تغذیه ربط داره.
در طول مقاله گفتیم جوجهها بخاطر نداشتن پر باید در محیط گرمتری باشن. اونها به مرور رشد میکنن پس باید کم کم دمای محیط رو پایین بیارین. مثلا هر هفته 3 درجه کاهش بدین خوبه.
نکته بعدی اینکه جوجهها تازه متولد شدن پس هیچ تجربه و توانایی برای بدست آوردن غذا ندارن. تا جایی که ممکنه تعداد دانخوری و آبخوری رو افزایش بدین تا هرموقع اراده کردن غذا بخورن. لازمه به تمیز و سالم بودن غذاها اشاره کنیم. اجازه ندین آب بمونه و گندیده بشه چون تغذیه بسیار مهم هست بخصوص که با موجودات کوچک و ضعیفی طرف هستیم.
آخرین نکته مربوط به ویتامینهاست. یادتون نره پرورش جوجه یک روزه رو شروع کردین پس باید از فرصت استفاده کرده و با اضافه کردن مولتی ویتامین و پروبیوتیکها بدنشون رو از همون ابتدا قوی کنین. درادامه درمورد اینکه دقیقا چه مراقبتهایی باید انجام بدین صحبت میکنیم.
مرحله 6: واکسیناسیون و پیشگیری
واقعیت اینه جوجهها در معرض بیماریها هستن و در کنار اینکه با خوراک بدنشون رو قوی کنین، باید از واکسن هم استفاده کنین.
اولین نکته که باید بدونین اینه به هیچ عنوان خودتون واکنسن نزنین و از یک دامپزشک بخواین اول بیاد به گله یک نگاهی بندازه و از سلامتشون مطمئن بشه بعد واکسن تزریق کنه. چرا؟ اگه جوجهها مریض باشن، وقت واکسن زدن نیست چون باعث مرگشون میشه.
چه زمان برای واکسن زدن اقدام کنیم؟ حدود 1 ماهگی بهترین موقعیته فقط به شرطی که بیمار نباشن. حتی نباید استرس هم داشته باشن و صبر کنین آروم بشن بعد اقدام کنین. درمورد نوع واکسنها هم با دامپزشک مشورت کنین.
کلام آخر
پرورش جوجه یک روزه ایده پولسازیه. اگه کسی رو دیدین ازین راه سود زیادی بدست آورده و موفقیتش تداوم داره، شک نکنین به اصول پرورش پایبنده. کدوم اصول؟ در طول مقاله به تک تک قوانین اشاره کردیم و بهتره به خوندن چکیده اکتفا نکنین.
اگه بخوایم بطور کلی خلاصه مطلب رو بگیم، باید به تمیزی محیط اهمیت بدین. چند وقت یبکبار اوضاع بستر رو چک کنین و اگه لازم بود دوباره مراحل ضد عفونی رو انجام بدین. این وسط به هر دلیلی جوجهای مرد، سریع از سالن خارج کنین و وقت تلف نکنین. نکته آخر طبق قوانینی که برای تراکم جوجهها در متر مربع گفتیم رفتار کنین. اونها باید به راحتی بتونن بالهاشون رو بکشن و جست و خیز کنن. اگر اینطور نباشه اضطراب گرفته و سیستم ایمنیشون ضعیف میشه.
